Waarin dijt het heelal uit?

Geschreven op 23 november 2010 door JPK

sterrenstelsels
“Meestal wordt het uitdijende heelal voorgesteld als een ballon die wordt opgeblazen”, mailt Hendrie Teulings. “Deze wordt echter opgeblazen in een ruimte en heeft dus de mogelijkheid om uit te dijen. Maar het heelal is de ruimte zelf. Als dit dus kan uitdijen, moet er al een grotere ruimte zijn waarin dat kan. Hoe zit dat?”

Het probleem met het ballonidee is dat het bepaalde zaken rond de uitdijing van het heelal duidelijker maakt, maar op andere punten juist voor verwarring zorgt. Wat hij wél goed uitlegt, is het volgende. Als je op het oppervlak van de ballon staat, zie je, naarmate de ballon wordt opgeblazen, andere punten op dit oppervlak bij je vandaan bewegen. Bovendien geldt dat hoe verder een punt op de ballon van je af ligt, hoe sneller het van je vandaan beweegt. Dit klopt met de beroemde Wet van Hubble, die stelt dat verre sterrenstelsels sneller van ons af ‘vliegen’ dan sterrenstelsels die relatief dicht bij onze Melkweg staan.

So far so good. De verwarring ontstaat als je niet alleen naar het oppervlak van de ballon kijkt, maar ook naar de omgeving. Dan zie je inderdaad de ballon uitdijen in de omliggende ruimte, wat doet vermoeden dat ook het heelal iets moet hebben om in uit te dijen. Maar dat is niet zo. Ook is het binnenste van de ballon niet het ‘centrum van het heelal’ of iets dergelijks – het gaat om het bolvormige oppervlak van de ballon, en dat heeft geen centrum.

Als je dus probeert de uitdijing van het heelal te begrijpen met behulp van een ballon die wordt opgeblazen, moet je je goed realiseren dat het alleen maar gaat om het rubber velletje; dit tweedimensionale oppervlak geeft het driedimensionale heelal weer. Alles wat zich binnen of buiten de ballon bevindt, speelt geen rol in de uitleg. Sterker nog: zorgt alleen maar voor verkeerde ideeën…

Ook een grote vraag? Mail hem naar info@kijk.nl!

Gerelateerde artikelen:

  1. ‘Hoeveel geld zou jij overhebben voor het heelal?’
  2. Boek: Het grote ontwerp
  3. Sterrenkundigen: natuurconstante blijkt niet constant
  4. Eigenwijze superklappers
  5. Heeft de zon een kern van donkere materie?
Dit artikel is geplaatst in Nieuws met de volgende tags , , , , .

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

4 reacties

  1. Douwe 23 november 2010 op 10:08

    Dit vraagstuk heb ik mij (met betrekking op de big-bang) ook vaak afgevraagd. De “uitleg” in dit artikel snap ik alleen niet. Er staat dat je naar het oppervlakte moet kijken. Het oppervlakte wordt toch groter, ten koste van WAT wordt het dan groter.

    Misschien dat de schrijver iets meer woorden kan wijden aan deze paradox.

  2. JPK 23 november 2010 op 16:10

    @Douwe: misschien biedt deze link meer helderheid: http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=274

  3. Florine 23 november 2010 op 19:21

    Ik heb ook wel eens de vergelijking met een rijzend krentenbrood gelezen. Het brood rijst, en wordt dus groter, waardoor alle krenten (=sterrenstelsels) steeds verder uit elkaar komen te liggen.

    Het probleem blijft natuurlijk dat ‘de buitenwereld’ van het krentenbrood, laten we zeggen de keuken, in het geval van het heelal niet bestaat. Het is de ruimte zelf die uitzet, en buiten de ruimte is er niets, zelfs geen ruimte.

  4. Douwe 24 november 2010 op 16:43

    @JPK: bedankt ik ga het vanavond eens om mijn gemak doorlezen.